Жаркент архитектуралық мешіті — Жетісу облысындағы Жаркент қаласының басты тарихи-мәдени нышандарының бірі және Қазақстан аумағындағы ең ерекше діни сәулет ескерткіштерінің қатарында тұр. Мешіт XIX ғасырдың соңында, нақтырақ айтқанда 1895–1900 жылдары салынған. Ол сол кезеңдегі Жаркент өңірінде өмір сүрген мұсылман қауымының рухани және мәдени орталығы болған. Құрылыстың жобасын қытай сәулетшісі Хон Пику жасаған, ал құрылыс жұмыстарына жергілікті ұйғыр, дүнген шеберлері қатысып, өздерінің дәстүрлі қолөнер тәжірибесін пайдаланған.
Мешіттің басты ерекшелігі — оның архитектуралық шешімі. Ғимарат қытай ауа-райына ұқсас, бірнеше деңгейлі шатырлармен көмкерілген, шатыр ұштары жоғары қарай иіліп, айдаһар, гүл және өсімдік бейнелі өрнектермен безендірілген. Барлық құрылым ағаштан жасалып, бірде-бір темір шеге қолданылмаған, бұл шеберлердің жоғары кәсіби деңгейін көрсетеді. Сыртқы және ішкі безендіруде қызыл, жасыл, көк, сары түстер кең қолданылып, исламдық символикамен үйлескен.
Мешіттің ішкі кеңістігі бірнеше функционалдық бөліктерден тұрады: негізгі намаз залы, кіреберіс аймағы және қосымша бөлмелер. Бағандар мен төбелерге салынған ою-өрнектер шығыс философиясы мен табиғатқа деген құрметті бейнелейді. Ғимараттың аумағында медресе, қақпа және шаруашылық құрылыстары болғаны тарихи деректерде айтылады.
Кеңес өкіметі кезеңінде мешіт жабылып, түрлі мақсатта пайдаланылғанымен, толық жойылмай сақталған. Тәуелсіздік жылдарында нысан қайта жөндеуден өткізіліп, қазіргі таңда музей ретінде қызмет атқарады. Жаркент архитектуралық мешіті — Қазақстандағы көпұлтты мәдениеттің, діни төзімділіктің және сәулет өнеріндегі синтездің жарқын үлгісі. Ол туристер мен зерттеушілерді қызықтырып, елдің тарихи мұрасын насихаттауда маңызды рөл атқарады.
