Шоқан Уәлиханов атындағы «Алтынемел» мемориалдық музейі – қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы, этнограф, тарихшы және саяхатшы Шоқан Уәлихановтың өмірі мен ғылыми мұрасын насихаттауға арналған маңызды мәдени-ғылыми орталық. Музей Жетісу өңірінде, ғалымның өмірінің соңғы кезеңі өткен тарихи мекенде орналасқан және Қазақстанның рухани-мәдени қазынасының құнды нысандарының бірі болып саналады. Ол 1985 жылы Шоқан Уәлихановтың 150 жылдық мерейтойына орай ашылып, бүгінгі күні өңірдің тарихи-өлкетану бағытындағы жетекші мекемелерінің бірі ретінде қызмет атқарады.
Музей ғимараты ұлттық нақыштағы сәулетімен ерекшеленеді. Архитектуралық құрылымында қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы көрініс тапқан: композициялық құрылым әлемнің төрт тарапы мен «жеті қат көк» ұғымын бейнелейді. Бұл ғимараттың символдық маңызын арттырып, келушілерге тек тарихи дерек қана емес, ұлттық философияның терең мағынасын да сезінуге мүмкіндік береді.
Экспозициялық залдарда ғалымның балалық шағы, Омбы кадет корпусындағы білім алған кезеңі, Ресей географиялық қоғамындағы қызметі, Қашқарияға жасаған әйгілі сапары, Орта Азия халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеуі туралы жан-жақты мәліметтер ұсынылған. Көрмелер арасында Шоқанның жеке заттары, әскери шені белгіленген эполеттері, карталары, ғылыми қолжазбалары, суреттері мен этнографиялық жазбалары сақталған. Сонымен қатар қазақ халқының XIX ғасырдағы тұрмыс-тіршілігін бейнелейтін тұрмыстық бұйымдар, қару-жарақтар, ұлттық киім үлгілері де қойылған.
Музей тек экспозициялық қызметпен шектелмей, ғылыми-зерттеу, мәдени-ағарту және білім беру бағытында да жұмыс атқарады. Мұнда мектеп оқушылары мен студенттерге арналған экскурсиялар, танымдық дәрістер, ғылыми конференциялар, еске алу шаралары ұйымдастырылады. Шоқан мұрасын зерттеушілер үшін музей қоры – құнды дереккөз.
Бүгінде музей келушілерге қазақтың ұлы перзентінің ғылымға қосқан өлшеусіз үлесін таныстырып қана қоймай, ұлттық тарих пен мәдениетке деген қызығушылықты арттыратын рухани орталыққа айналып отыр. Бұл мекеме – өткен мен бүгінді жалғап тұрған, жас ұрпақты білімге, ізденіске және отансүйгіштікке тәрбиелейтін киелі орын.
